Նապոլեոն Բոնապարտի կյանքի և գործունեության վերաբերյալ շատ տեղեկություններ կան, քանի որ նա մեծ ազդեցություն է ունեցել համաշխարհային պատմության վրա: Ահա մի շարք հիմնական և հետաքրքիր փաստեր նրա կյանքի մասին՝ բաժանված ըստ տարբեր ոլորտների:
Վաղ տարիներ և կրթություն
- Ծնունդ: Նապոլեոն Բոնապարտը ծնվել է 1769 թվականի օգոստոսի 15-ին Կորսիկա կղզում, որը ժամանակին եղել է Ջենովայի հանրապետության մաս, սակայն Նապոլեոնի ծնվելու պահին արդեն Ֆրանսիայի վերահսկողության տակ էր:
- Ընտանիք: Նա ծագում էր փոքր ազնվական ընտանիքից: Նրա հայրը՝ Կարլո Բոնապարտը, եղել է տեղական իրավաբան, իսկ մայրը՝ Լետիցիա Ռամոլինոն, մեծ ազդեցություն է ունեցել Նապոլեոնի բնավորության ձևավորման վրա:
- Կրթություն: Նապոլեոնը սովորել է ռազմական դպրոցներում՝ նախ Բրիենում, իսկ հետո՝ Փարիզում։ Նա հայտնի էր իր համառությամբ և արտակարգ մտավոր ունակություններով:
Ռազմական կարիերա
- Ֆրանսիական հեղափոխություն: Նապոլեոնի կարիերան սկսվեց Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ, երբ նա դարձավ Ֆրանսիական Հանրապետության պաշտպաններից մեկը: 1793-ին նա իր առաջին մեծ հաղթանակը տարավ Տուլոնի ճակատամարտում:
- Եգիպտոսի արշավանք: 1798-1799 թվականներին Նապոլեոնը գլխավորեց Եգիպտոսի արշավանքը, որն ունեցել է գիտական նշանակալի ազդեցություն, այդ թվում՝ Ռոզեթի քարի հայտնաբերման պատճառով, որը հիմք հանդիսացավ եգիպտական հիերոգլիֆների վերծանման համար: Չնայած ռազմաքաղաքական առումով այդ արշավանքը ձախողվեց, այն նպաստեց Նապոլեոնի միջազգային համբավին:
Իշխանության գալը
- Կոնսուլություն: 1799 թվականին Նապոլեոնը կատարեց պետական հեղաշրջում (Coup d’État) և դարձավ Ֆրանսիայի առաջին կոնսուլը, իսկ 1804 թվականին հռչակվեց կայսր։
- Նապոլեոնյան օրենսգիրք: Նրա կառավարման շրջանում իրականացվեցին կարևոր բարեփոխումներ: Նապոլեոնը ստեղծեց Նապոլեոնյան օրենսգիրքը (1804 թ.), որը դարձավ արդի իրավական համակարգերի հիմքը:
- Կայսրության հաստատում: 1804 թվականին Նապոլեոնը դարձավ Ֆրանսիայի կայսր՝ ինքն իրեն թագադրելով Փարիզում։ Նրա տիրապետությունը ընդգրկում էր մեծ մասը Եվրոպայի:
Նապոլեոնյան պատերազմներ
- Հակառակորդների դեմ պատերազմներ: Նապոլեոնի ռազմական արշավանքներն ընդգրկեցին մեծ մասը Եվրոպայի, և նա պայքարում էր մի շարք կոալիցիաների դեմ, որոնք կազմավորվում էին՝ զսպելու նրա ազդեցությունը: Այս պատերազմներն սկսվեցին 1803 թվականին և շարունակվեցին մինչև նրա պարտությունը 1815 թվականին:
- Հռչակավոր ճակատամարտեր:
- Աուստեռլիցի ճակատամարտ (1805): Նապոլեոնի մեծ հաղթանակներից մեկը, երբ նա ջախջախեց Ավստրիայի և Ռուսաստանի միացյալ զորքերը։
- Վաթերլոոյի ճակատամարտ (1815): Նապոլեոնի վերջին և ճակատագրական պարտությունը, որը վերջ դրեց նրա ռազմական կարիերային։ Ճակատամարտը տեղի ունեցավ Բելգիայում, և Նապոլեոնի դեմ հաղթանակ տարավ Ուելինգթոնի դքսությունը (բրիտանական բանակը)՝ պրուսական զորքերի աջակցությամբ։
Կառավարման ոճ և բարեփոխումներ
- Բարեփոխումներ: Նապոլեոնը կատարեց մի շարք կարևոր վարչական և սոցիալական բարեփոխումներ։ Օրինակ՝ ներդրեց քաղցրական օրենսգիրքը, ինչը դեռևս ազդեցություն ունի ժամանակակից եվրոպական իրավական համակարգերի վրա։ Նա նաև բարեփոխեց կրթական համակարգը և կառուցեց ճանապարհային և տնտեսական համակարգեր:
- Մայրցամաքային բլոկադա: Նապոլեոնը փորձեց Եվրոպան արգելափակել Բրիտանիայի առևտրային հարաբերություններից՝ անելով այսպես կոչված Մայրցամաքային բլոկադան (Continental System), սակայն այս քաղաքականությունը ունեցավ մեծ տնտեսական դժվարություններ թե՛ Ֆրանսիայի, թե՛ մյուս եվրոպական երկրների համար:
Անձնական կյանք
- Կնոջ հետ հարաբերությունները: Նապոլեոնը ամուսնացավ Ժոզեֆինա դե Բոհարնեի հետ, բայց հետագայում բաժանվեց նրանից, քանի որ զույգը չէր կարողանում ժառանգ ունենալ։ Նա երկրորդ անգամ ամուսնացավ Ավստրիայի Մարիա Լուիզա հետ, որը նրան տվեց իր որդուն՝ Նապոլեոն II-ին։
- Հարաբերությունները ընտանիքի հետ: Նապոլեոնը մեծ նշանակություն էր տալիս իր ընտանիքին և որոշ իր եղբայրներ ու ազգականներ նշանակեց տարբեր եվրոպական պետությունների ղեկավարներ, այդ թվում՝ Իտալիայում և Իսպանիայում։
Աքսոր և մահ
- Պարտությունը: 1814 թվականին Նապոլեոնը պարտվեց կոալիցիայի զորքերին, և նրան ստիպեցին հրաժարական տալ։ Նրան աքսորեցին Էլբա կղզի, սակայն նա վերադարձավ Ֆրանսիա 1815 թվականին և որոշ ժամանակով վերականգնեց իր իշխանությունը, որը հայտնի է որպես «100 օրեր»։
- Վերջնական պարտություն: Վաթերլոոյի ճակատամարտում պարտությունից հետո Նապոլեոնը վերջնականապես զրկվեց իշխանությունից և աքսորվեց Սբ. Հեղինեի կղզի, որտեղ մահացավ 1821 թվականի մայիսի 5-ին։
Ժառանգություն
- Նապոլեոնը եղել է և՛ քննադատության, և՛ հիացմունքի առարկա։ Նրա ռազմական հանճարը և բարեփոխիչ գործունեությունը շատ երկրներում նպաստել են ժամանակակից իրավական և կառավարման համակարգերի ձևավորմանը։ Նրա առաջնորդությամբ Ֆրանսիան դարձավ ժամանակի ամենահզոր երկիրը, և նրա գործերը հիմնավորեցին ֆրանսիական և համաշխարհային քաղաքականության վրա նշանակալի ազդեցություն:
Այս տեղեկությունները ամփոփում են Նապոլեոնի կյանքի հիմնական պահերը, սակայն նրա մասին կարելի է գտնել ավելի մանրամասն և խորացյալ ուսումնասիրություններ տարբեր աղբյուրներից, որոնք դիտարկում են նրա քաղաքական, ռազմական, և սոցիալական ներդրումները:
Թողնել պատասխան